Polska wieś

Pierwsze osady nie prowadziły trybu stałego. Zdobywano pożywienie dzięki łowiectwu i zbieractwu. Grupy tworzące osady przenosiły się, co jakiś czas, najczęściej sezonowo lub wtedy, gdy występował niedostatek zwierzyny i jadalnej roślinności. Współcześnie takie osadnictwo spotykamy na obszarach wyjątkowo niekorzystnych pod względem przyrodniczym dla człowieka. Ludzie prowadzący taki tryb życia zamieszkują pustynie, lasy równikowe, tundrę oraz góry. Podstawą zmian osadnictwa było rolnictwo, a później hodowla. Człowiek związał się z ziemią, co było bodźcem do zorganizowania stałych osad i skupisk ludzi. Proces ten przejawiał się budowaniem stałych i solidnych domostw. Ludzie wybierając tereny na miejsca zamieszkania kierowali się przede wszystkim żyznością i bliskością zbiorników wodnych. O miejscu zamieszkaniu decydowało rolnictwo. Główną przyczyną stałego osadnictwa były warunki przyrodnicze wykorzystywane przez człowieka. Rozwój roli i hodowli zwiększył ingerencję człowieka w przyrodę i spowodował zwiększenie liczby ludności osad. Charakter osadnictwa jest ściśle zależna od działalności gospodarczej człowieka. Ludzie w miastach egzystują blisko miejsc zatrudnienia tworząc duże skupiska, natomiast osady wiejskie zlokalizowane są w ośrodkach rolniczych, oddzielone polami uprawnymi.

Za wieś uważa się osadę, na której dominuje budownictwo jednorodzinne. Mieszkańcy wsi są nieliczni i utrzymują się z rolnictwa. Z obszarem wiejskim są związane użytki rolne. Zaliczmy do nich grunty orne, łąki, pastwiska oraz sady. Wielkość oraz organizacja wsi zależy od środowiska naturalnego. To z niego czerpane są stosowane kiedyś i obecnie materiały budowlane takie jak drewno, glina, kamienie, liście palmowe, czy nawet bryły lodu i śniegu. Wszystkie te tworzywa wpływają na wygląd domów i pomieszczeń gospodarczych. Może to być między innymi kształt dachu, grubość ścian lub wielkość drzwi. Gdy tworzono pierwsze osady przestrzegano tak zwanego tradycyjnego planu wsi i domu. Najczęściej układ domostw koncentrował się wokół miejsca zamieszkania wodza, a inne budowle rozciągały się wzdłuż głównej drogi bądź rzeki. W osadnictwie dużą role odgrywa również wielkość wsi. Istnienie małych gospodarstw sprzyja funkcjonowaniu dużych wsi, których mieszkańcy żyją w sporych skupiskach. Natomiast duże podmioty gospodarskie zajmują większe tereny pod uprawy, co sprzyja osadnictwu rozproszonemu.
Zabudowa rolnicza może być związana z zamożnością rolników. Domy bogatych mieszkańców wsi często są okazalsze i trwalsze oraz zbudowane z materiałów rzadko używanych w środowisku lokalnym. Ważnym bodźcem jest także historia. Przykładem mogą być kolonie kopiujące styl metropolii.